قالب وافل مهم ترین ابزار اجرای سقف وافل است که امروزه به دلایل فنی و اقتصادی در بسیاری از پروژه های بزرگ کاربرد دارد. در ادامه انواع قالب وافل و کاربرد هر یک بررسی می شود و همچنین نکاتی در مورد ابعاد و قیمت قالب وافل نیز بیان خواهد شد.

قالب وافل چیست؟
قالب وافل (waffle formwork) یک قطعه پلاستیکی در ابعاد و اشکال مشخص است که به منظور حذف بتن ناکارآمد در دال های بتنی استفاده می شود. بتن ناکارآمد به بخشی از دال بتنی گفته می شود که تحت تنش فشاری نیست و هیچ عضو کششی (میلگرد) را هم در خود نگه نمی دارد. حذف این بتن به لحاظ اقتصادی از یک طرف و به لحاظ سبک سازی سازه و کاهش جذب انرژی لرزه ای نیز بسیار اهمیت دارد.

در دهه اخیر برای حذف این بتن، ایده ها و طرح های مختلفی پیشنهاد شده که تنها تعدادی از آن ها به مرحله اجرا درآمده است. یکی از پرکاربردترین این راهکارها استفاده از قالب های پلاستیکی از جنس پلی پروپیلن با قابلیت چندین بار استفاده است که به قالب وافل معروف شده است.

وافل (waffle) در انگلیسی به معنی کلوچه با طرح پنجره ای است که به همین دلیل برای دال های مشبک و پنجره مانند استفاده می شود.

تفاوت قالب وافل با قالب های یوبوت و کوبیاکس
همان طور که گفته شد از راهکارهای دیگری نیز برای حذف بتن ناکارآمد استفاده می شود که کاربرد قالب های یوبوت (U-boot)، کوبیاکس (Cobiax) و بابل دک (Bubble Deck ) در اجرای دال های مجوف از این دست هستند. تفاوت عمده این نوع قالب ها با قالب های وافل در دفعات استفاده از آن هاست. قالب های یوبوت و کوبیاکس در درون دال جای می گیرند و پس از بتن ریزی حفراتی را درون دال ایجاد می کنند و قابل استفاده مجدد نیستند. اما قالب وافل به گونه ای طراحی شده که پس از اجرای بتن و سخت شدن آن قابل جداسازی و استفاده مجدد در جای دیگر می باشد. همین ویژگی باعث جذابیت اقتصادی قالب های وافل شده است.

مقطع دال بتنی با قالب یوبوت
مقطع دال بتنی با قالب یوبوت
برخی از مزیت های قالب وافل نسبت به قالب های یوبوت و کوبیاکس در زیر آمده است:

برای صرفه جویی در هزینه های ساخت قالب های یوبوت یا کوبیاکس اغلب از موادی با کیفیت پایین استفاده می شود که در برابر اشعه آفتاب حساس هستند. در حالی که در حین اجرا ممکن است چندین روز تحت نور خورشید قرار گرفته و در زمان حمل و نقل و نصب میلگردها دچار آسیب گردند. آسیب و شکستگی های قالب ها ممکن است باعث ورود بتن به درون قالب ها شده و بار مرده سقف را بر خلاف محاسبات افزایش دهد.
در اجرای دال های مجوف مانند یوبوت و کوبیاکس بخشی از بتن میانی دال حذف می گردد اما بتن کششی حذف نمی شود. با به کارگیری قالب وافل علاوه بر بتن میانی بخشی از بتن کششی نیز حذف می گردد. به همین دلیل سقف وافل نسبت به سقف مجوف حدود 20 درصد بتن کمتری نیاز دارد. به عبارتی دیگر به ازای هر مترمربع 200 کیلوگرم بتن کمتری استفاده می شود که از لحاظ اقتصادی و فنی بسیار حائظ اهمیت است.
قالب های وافل به دلیل اینکه چندین بار قابل استفاده هستند نسبت به قالب های درجا هزینه کمتری را برای اجرای هر متر مربع سقف تحمیل می کنند.
انواع قالب وافل از لحاظ عملکرد
قالب وافل نقش مهمی در اجرای سقف های وافل دارد به طوری که شکل و ابعاد آن عملکرد سقف را تعیین می کند. برای نمونه در اجرای سقف های وافل یک طرفه از قالب وافل یک طرفه و همین طور در اجرای سقف با عملکرد دو طرفه می بایست از قالب های وافل دو طرفه استفاده کرد. در ادامه با جزیئات این دو نوع قالب آشنا خواهیم شد.

قالب های وافل یک طرفه
قالب وافل یکطرفه به منظور اجرای دالی بکار می رود که قرار است بار مرده و زنده را در یک راستا منتقل کند که عملکرد آن چیزی شبیه به سقف تیرچه بلوک است با این تفاوت که از تیرچه های پیش ساخته استفاده نمی شود و خود قالب ها باعث شکل گیری تیرچه یا ریب (rib) می شوند.

سقف وافل کهن دک